Miras bırakanın, mirasçılarından bazılarını mirastan mahrum bırakmak veya malvarlığını belirli kişiler lehine devretmek amacıyla yaptığı işlemler, hukukta sıkça tartışılan bir konudur.
Bu tür işlemlerde, görünürde satış veya bağış yapılmış olsa da, gerçek amaç mirasçılardan mal kaçırmak olduğunda “muris muvazaası” söz konusu olur.
Muris muvazaası, miras bırakanın (muris), mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla yaptığı, görünüşte satış veya bağış gibi gösterilen fakat gerçekte başka bir iradeye dayanan işlemdir.
En sık rastlanan örneği, bağışın satış gibi gösterilmesidir.
Örnek:
Baba, taşınmazını bir çocuğuna “satmış” gibi gösterir; ancak bedel ödenmemiştir.
Amaç, diğer mirasçıların miras payını azaltmaktır. Bu durumda işlem, muvazaalı (hileli) bir satış olarak değerlendirilir.
m.706: Taşınmaz devri resmi şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz.
m.1027: Tapu sicilinde yapılan yolsuz tesciller iptal edilebilir.
m.560 vd.: Saklı paylı mirasçılar, haklarının ihlali hâlinde tenkis davası açabilir.
Ancak muris muvazaasında açılan dava, tenkis davası değil, muvazaa nedeniyle tapu iptali ve tescil davasıdır.
m.19: “Bir sözleşmenin türü ve içeriği tarafların gerçek iradelerine göre belirlenir.”
m.20: “Muvazaalı sözleşmeler hükümsüzdür.”
Bu hükümler uyarınca, görünürde satış olsa bile murisin gerçek amacı bağışsa, işlem geçersizdir.
Yargıtay, muris muvazaasını klasik bir kararıyla şu şekilde tanımlar:
“Miras bırakanın, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yaptığı ve görünüşte satış veya bağış olarak gösterilen işlemler muris muvazaası niteliğindedir.”
(Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı 01.04.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihat)
Muris muvazaası kaynağını daha çok Yargıtay İçtihatlarından ve bilimsel görüşlerden almakta ise de esas kaynağını 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı İçtihatları Birleştirme Kararı
oluşturmaktadır. Bu karar, bugün hâlâ muris muvazaası davalarının temel dayanağı kabul edilmektedir.
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Dava Türü | Tapu iptali ve tescil davası |
| Yetkili Mahkeme | Taşınmazın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesi |
| Davacı | Mirasçılar (saklı pay sahibi olsun veya olmasın) |
| İspat | Tanık, yazılı belge, satış bedeli, hayatın olağan akışı |
| Süre | Hak düşürücü süre yoktur (muris hayattayken açılamaz) |
| Kriter | Muris Muvazaası | Tenkis Davası |
|---|---|---|
| Amaç | Muvazaalı işlemin iptali | Saklı payın korunması |
| Dayanak | TBK m.19–20, TMK m.706 | TMK m.560 vd. |
| Dava Türü | Tapu iptali ve tescil | Pay oranında tenkis |
| Süre | Hak düşürücü süre yok | 1 yıl – 10 yıl (TMK m.571) |
Muris muvazaasına konu taşınmazın, daha sonra üçüncü bir kişiye devredilmesi hâlinde, üçüncü kişinin bu işlemi iyi niyetle yaptığı iddia edilebilir. Bu durumda temel soru şudur:“Muris muvazaası işlemine dayanan taşınmazı iyi niyetle devralan kişi korunur mu?”
Her ne kadar Yargıtay’ın yerleşik kararlarında, muris muvazaasında iyi niyetin korunmayacağı yönünde ağırlıklı bir yaklaşım bulunsa da, bazı durumlarda TMK m.1023 kapsamında iyi niyetli üçüncü kişilerin korunabileceği kabul edilmiştir.
TBK 19. Maddesi :
-Bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla
veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak
iradeleri esas alınır.
-Borçlu, yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı kazanmış olan üçüncü kişiye karşı, bu
işlemin muvazaalı olduğu savunmasında bulunamaz.
“Bir ayni hakkı, tapu siciline güvenerek kazanan kimse, sicilin gerçek duruma uymadığını bilmediği takdirde iyi niyetle kazanımında korunur.”
Bu ilke, tapu siciline güvenen dürüst kişilerin korunmasını amaçlar.
Dolayısıyla, üçüncü kişi:
Murisin mirasçılardan mal kaçırma kastını bilmiyorsa,
Satış bedeli makul düzeydeyse,
Tapu kaydında muvazaa şüphesi uyandıracak bir durum yoksa,
bu kişi iyi niyetli kabul edilir ve TMK m.1023 uyarınca mülkiyet kazanımı korunabilir.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin Esas No: 2023/5311 Karar No: 2024/5666 Sayılı İlamı:
"...bu itibarla davalı ...'ın İYİ NİYETLİ 3. KİŞİ OLDUĞU YÖNÜNDEKİ SAVUNMASININ AKSİNİN DAVACI TARAFINDAN İSPAT EDİLMEDİĞİNDEN DAVALININ DEVİR
İŞLEMİNDE İYİ NİYETLİ OLDUĞU VE TMK'NIN 1023. MADDESİNDEN YARARLANMASI GEREKTİĞİ, DAVA KONUSU TAŞINMAZIN TAPU MALİKİ OLAN
DAVALI ... ALEYHİNE AÇILAN DAVANIN BU NEDENLE REDDİNE KARAR VERİLMESİ GEREKTİĞİ GEREKÇESİYLE DAVALI ... VEKİLİNİN SAİR İSTİNAF SEBEPLERİ
İNCELENMEKSİZİN İSTİNAF BAŞVURUSUNUN BELİRTİLEN YÖNDEN KABULÜ İLE İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ KALDIRILARAK ESAS HAKKINDA YENİDEN
HÜKÜM KURULMAK SURETİYLE DAVANIN TÜMDEN REDDİNE KARAR VERİLMİŞTİR...3. Temyizen incelenen karar; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına,
dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. ... tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan
Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,"
Her olay kendi özelinde değerlendirilir. Eğer üçüncü kişi gerçekten dürüst ve basiretli davranmış, muris muvazaasını bilecek veya fark edecek durumda değilse, bu durumda iyi niyet korunabilir ve tapu iptali talebi reddedilebilir. Bu yaklaşım, miras hukuku ile mülkiyet güvencesi arasındaki dengeyi koruma amacını taşır.
Muris muvazaası, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yapılan görünüşte satış veya bağış işlemlerini konu alır. Bu tür işlemler TMK ve TBK hükümlerine göre geçersizdir, ancak taşınmazın üçüncü kişiye devredilmesi hâlinde, her somut olayda üçüncü kişinin iyi niyeti ayrı ayrı incelenmelidir.
Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Somut olaylarda uzman bir avukattan hukuki danışmanlık alınması tavsiye edilir.
Gaziantep miras avukatı arayışında olan kişiler için Av. Mustafa Eren Mutlu; muris muvazaası davaları, tapu iptal ve tescil davaları, tenkis davaları, vasiyetnamenin iptali, miras paylaşımı ve izale-i şuyu (ortaklığın giderilmesi) süreçlerinde uzmanlığıyla öne çıkan deneyimli bir avukattır. Miras hukuku, aile bireyleri arasında en sık uyuşmazlığın yaşandığı, teknik bilgi ve delil ağırlıklı bir hukuk dalıdır. Bu nedenle sürecin uzman bir Gaziantep miras hukuku avukatı tarafından yürütülmesi hak kayıplarını önlemek açısından büyük önem taşır.
Muris muvazaası, miras bırakanın (muris) mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yaptığı, görünüşte “satış” veya “bağış” gibi görünen, gerçekte ise gizli bir tasarruf içeren hukuki işlemdir. Bu uyuşmazlıklar, tapu siciline güven ilkesinin, mirasçıların saklı pay haklarının, gerçek irade araştırmasının ve iyi niyetli üçüncü kişilerin korunmasının aynı anda değerlendirilmesini gerektiren karmaşık davalardır.
Gaziantep muris muvazaası avukatı olarak Av. Mustafa Eren Mutlu;
murisin gerçek iradesinin ortaya çıkarılması,
saklı pay ihlallerinin tespiti,
iyi niyetli üçüncü kişilerin durumunun değerlendirilmesi,
mirasçıların uğradığı kayıpların giderilmesi,
tapu kayıtlarının düzeltilmesi ve tescil işlemlerinin yapılması
konularında kapsamlı hukuki temsil sağlar.
Muris muvazaası
Hile, gabin ve ehliyetsizlik iddiaları
Yolsuz tescil ve sahtecilik iddiaları
Saklı payların hesaplanması
Fazla bağış ve tasarrufların iptali
Miras paylarının düzeltilmesi
Vasiyetin geçerliliği
Ehliyet, şekil şartları, baskı ve hile iddiaları
Paydaşlar arasındaki uyuşmazlıkların çözümü
Taşınmazın satışı veya aynen taksim talepleri
Mirasçıların haklarının korunması
Miras mallarının korunması
Borç ve alacakların belirlenmesi
Tereke temsilciliği
Gaziantep tapu müdürlükleri, kadastro uygulamaları ve bölgedeki miras uyuşmazlıklarının pratiklerine hâkimiyet.
Tanık beyanları, banka hareketleri, tapu kayıtları, sağlık raporları ve bilirkişi incelemeleri sürecin merkezine alınır.
Muris muvazaası, tenkis ve tapu iptali davalarında en doğru dava yolunu seçerek hak kaybını önleme.
Aile bireyleri, yatırımcılar, taşınmaz sahipleri ve şirkete bağlı hissedarlar için profesyonel destek.
Gaziantep Miras Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır ? - Gaziantep Miras Avukatı
Gaziantep İsim Değişikliği ve İsim Düzeltme Davası - Güncel Hukuki Rehber - Dilekçe Örneği
 (1).png){kind=logo}
.png){kind=logo}
 2025 GÜNCEL){kind=link}