Av. Mustafa Eren Mutlu | İcra ve İflas Hukuku – Ticari Alacakların Tahsili
Gaziantep'te icra takibi nasıl başlatılır? Ödenmeyen senet, karşılıksız çek ve tahsil edilemeyen fatura alacakları için hangi hukuki yollar kullanılabilir? Borçlu ödeme yapmazsa haciz işlemleri nasıl yürütülür?
Ticari hayatın en önemli sorunlarından biri, mal veya hizmet teslim edilmesine rağmen alacağın zamanında tahsil edilememesidir. Özellikle Gaziantep, Başpınar Organize Sanayi Bölgesi, KÜSGET ve çevre illerde faaliyet gösteren işletmeler açısından ödenmeyen faturalar, vadesi geçmiş senetler, karşılıksız çekler ve cari hesap borçları ciddi nakit akışı sorunlarına neden olabilmektedir.
Gaziantep icra avukatı, Gaziantep senet tahsilatı, Gaziantep çek tahsilatı, Gaziantep fatura alacağı icra takibi ve ticari alacakların tahsili konularında hukuki süreçlerin doğru değerlendirilmesi, alacağın tahsil edilebilmesi açısından önem taşımaktadır.
Alacakların tahsili için başvurulabilecek hukuki yollar arasında ilamsız icra takibi, kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip, alacak davası, itirazın iptali davası, ihtiyati haciz ve kesin haciz işlemleri bulunmaktadır.
Bu rehberde 2026 yılı itibarıyla senet, çek, fatura ve ticari alacakların tahsil süreçleri, borçlunun itiraz etmesi halinde uygulanabilecek yöntemler ve haciz işlemleri ayrıntılı olarak incelenmektedir.
İcra takibi, borcunu kendiliğinden ödemeyen kişiye veya şirkete karşı alacaklının devletin cebrî icra mekanizmalarını kullanarak alacağını tahsil etmeye çalıştığı hukuki süreçtir.
İcra ve İflas Kanunu kapsamında alacaklı, alacağın niteliğine göre mahkeme kararı olmadan veya bir mahkeme ilamına dayanarak icra takibi başlatabilir.
Örneğin Gaziantep'te faaliyet gösteren bir tekstil şirketinin başka bir işletmeye 750.000 TL tutarında ürün sattığını, ancak faturanın vadesinde ödenmediğini düşünelim. Alacaklı şirket, somut olayın özelliklerine göre genel haciz yoluyla ilamsız takip başlatabilir veya alacak davası açabilir.
Alacağın ve borçlunun hukuki durumunun incelenmesi.
Senet, çek, fatura, sözleşme ve diğer belgelerin değerlendirilmesi.
Alacağın niteliğine uygun takip yolunun belirlenmesi.
Yetkili icra dairesinde takip talebinde bulunulması.
Borçluya ödeme emrinin tebliğ edilmesi.
Ödeme yapılmaması veya itiraz edilmesi halinde gerekli hukuki işlemlerin yürütülmesi.
Takip kesinleştikten sonra haciz ve gerektiğinde satış işlemlerine geçilmesi.
Tahsil edilen tutarın dosya hesabına göre alacaklıya ödenmesi.
Önemli: İcra takibinin başlatılması, alacağın mutlaka tahsil edileceği anlamına gelmez. Borçlunun malvarlığı, ödeme gücü, takip dayanağı belgeler ve sürelere uygun işlem yapılması tahsilat sonucunu doğrudan etkiler.
Senet, ticari hayatta borcun belirli bir tarihte ödenmesini güvence altına almak amacıyla kullanılan önemli araçlardan biridir. Özellikle Gaziantep'te toptan ticaret, imalat, tekstil, inşaat ve otomotiv sektörlerinde vadeli satışların senet karşılığında gerçekleştirilmesi yaygındır.
Ancak senedin vadesinin gelmesine rağmen borcun ödenmemesi halinde, alacaklının başvurabileceği özel hukuki yollar bulunmaktadır.
Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen zorunlu unsurları taşıyan ve kambiyo senedi niteliğinde bulunan bonoya dayanılarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatılabilir.
Bu takip yöntemi, genel haciz yoluyla ilamsız takibe kıyasla borçlunun itirazının sonuçları bakımından alacaklı lehine önemli farklılıklar içerir.
Borçluya kambiyo senetlerine özgü ödeme emri gönderilir.
Borçlunun ödeme süresi kural olarak 10 gündür.
Borca veya imzaya itiraz süresi kural olarak 5 gündür.
İtiraz, genel haciz yolundaki itirazdan farklı olarak icra mahkemesine yapılır.
Borca itiraz, kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; icra mahkemesinin kararları ve kanuni istisnalar saklıdır.
Bu düzenlemeler İcra ve İflas Kanunu'nun 168 ve devamı maddelerinde yer almaktadır.
Kanuni koşulların oluşması halinde borçlunun banka hesapları, araçları, taşınmazları, üçüncü kişilerdeki alacakları ve diğer haczedilebilir malvarlığı değerleri üzerine haciz uygulanabilir.
Şirketlere karşı yürütülen senet takiplerinde ticari faaliyetlerden doğan üçüncü kişi alacaklarının ve şirket malvarlığının araştırılması da önem taşır.
Bonoda düzenleyene karşı kambiyo hukukundan doğan doğrudan talep hakkı bakımından temel zamanaşımı süresi, kural olarak vade tarihinden itibaren 3 yıldır.
Ancak cirantalara yönelik başvuru hakları bakımından daha kısa süreler söz konusu olabilir. Zamanaşımını kesen veya durduran nedenler, temel borç ilişkisi ve uygulanabilecek diğer hukuki yollar ayrıca değerlendirilmelidir.
Çek, ticari ilişkilerde ödeme aracı olarak kullanılan kambiyo senetlerinden biridir. Çekin bankaya ibraz edilmesine rağmen yeterli karşılığının bulunmaması, alacaklı bakımından hem hukuki hem de belirli koşullarda cezai sonuçlar doğurabilir.
Özellikle Gaziantep'teki imalatçı, ihracatçı, toptancı ve tedarikçi işletmeler açısından çek tahsilatı, ticari alacak yönetiminin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır.
Çekin tahsili sürecinde öncelikle çekin hukuki geçerliliği, ibraz süresi, ciro zinciri ve banka işlemleri incelenmelidir.
Ardından uygun koşulların oluşması halinde kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatılabilir.
Bu kapsamda aşağıdaki işlemler değerlendirilebilir:
Çekin kanuni süresi içerisinde bankaya ibraz edilmesi.
Çekin ödenmeyen kısmının ve banka tarafından yapılan işlemlerin belgelenmesi.
Çek üzerindeki imzaların ve ciro zincirinin kontrol edilmesi.
Sorumlu kişilere karşı uygun takip yolunun belirlenmesi.
İcra takibi başlatılması ve ödeme emrinin tebliği.
Gerekli koşullar oluştuğunda haciz ve satış işlemlerinin yürütülmesi.
Türk Ticaret Kanunu'nun 796. maddesine göre Türkiye'de düzenlenip ödenecek çeklerde, düzenleme ve ödeme yerlerine göre kural olarak 10 günlük veya 1 aylık ibraz süreleri uygulanır. Yurt dışı unsuru taşıyan çeklerde farklı süreler söz konusu olabilir.
Süresinde ibraz edilmemesi, özellikle cirantalara karşı başvuru hakları ve kambiyo hukukuna özgü bazı imkânlar bakımından hak kayıplarına yol açabilir.
5941 sayılı Çek Kanunu kapsamında, kanuni şartların gerçekleşmesi halinde karşılıksız çek düzenlenmesine ilişkin şikâyet yoluna başvurulabilir.
Bu süreçte adli para cezası ve kanunda öngörülen koşullarda bu cezanın ödenmemesine bağlı hapse ilişkin sonuçlar gündeme gelebilir.
Ancak karşılıksız çıkan her çek otomatik olarak hapis cezasına neden olmaz. İbraz tarihi, şikâyet süresi, sorumlu kişi, çekin niteliği ve diğer kanuni şartların değerlendirilmesi gerekir.
Ayrıca çek nedeniyle başvurulabilecek cezai şikâyet süreci ile icra yoluyla alacağın tahsili birbirinden farklı hukuki süreçlerdir.
Ticari işletmeler açısından en sık karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri, teslim edilen mal veya sağlanan hizmet karşılığında düzenlenen faturanın ödenmemesidir.
Gaziantep fatura alacağı tahsili kapsamında özellikle tekstil, makine imalatı, gıda, lojistik, ambalaj, inşaat ve ihracat sektörlerinde ticari ilişkilerden kaynaklanan uyuşmazlıklar söz konusu olabilmektedir.
Evet. Para alacağı için genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatılmasında, kural olarak önceden mahkeme kararı veya belirli bir belge ibraz edilmesi zorunlu değildir.
Ancak burada önemli bir hukuki ayrım bulunmaktadır:
Faturanın düzenlenmiş olması tek başına borcun kesin olarak mevcut olduğunu ve faturadaki ürün veya hizmetin teslim edildiğini her durumda kanıtlamaz.
Borçlunun takibe itiraz etmesi halinde, alacaklının alacağını uygun delillerle ispat etmesi gerekebilir.
E-fatura veya e-arşiv fatura kayıtları
İrsaliye ve teslim tutanakları
Mal veya hizmet satış sözleşmeleri
Cari hesap ekstreleri ve mutabakat belgeleri
Banka dekontları ve ödeme kayıtları
Ticari defter ve muhasebe kayıtları
Sipariş formları ve yazışmalar
E-posta ve hukuka uygun şekilde elde edilmiş elektronik iletişim kayıtları
Örneğin Başpınar OSB'de faaliyet gösteren bir şirketin başka bir firmaya 1.200.000 TL tutarında makine parçası teslim ettiğini düşünelim. Borçlu faturaya itiraz ettiğinde, yalnızca faturayı sunmak yerine teslim belgeleri, sözleşme ve ticari kayıtların birlikte değerlendirilmesi alacağın ispatı bakımından önemli olabilir.
Genel haciz yoluyla başlatılan ilamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren kural olarak 7 gün içerisinde itiraz edebilir.
Süresinde yapılan geçerli itiraz, takibi itiraz edilen kısım bakımından durdurur.
Alacaklı, somut olayın koşullarına göre itirazın iptali davası açabilir veya gerekli belgeler mevcutsa icra mahkemesinde itirazın kaldırılması yoluna başvurabilir. İtirazın iptali davasında, kanuni koşulları varsa icra inkâr tazminatı da talep edilebilir.
Bu nedenle fatura alacaklarının tahsilinde takip öncesinde delillerin değerlendirilmesi, yalnızca icra dosyasının açılmasından daha geniş kapsamlı bir hukuki çalışma gerektirebilir.
Gaziantep'te faaliyet gösteren üretici, tedarikçi, ihracatçı ve toptancı şirketlerin önemli bir kısmı, sürekli ticari ilişkilerini açık hesap veya cari hesap üzerinden yürütmektedir.
Taraflar arasında mal veya hizmet alışverişinin uzun süre devam etmesi, ödenmeyen bakiyelerin birikmesine neden olabilir.
Cari hesap alacağının tahsilinde öncelikle taraflar arasındaki ilişkinin hukuki niteliği belirlenmelidir. Türk Ticaret Kanunu kapsamında geçerli bir cari hesap sözleşmesi bulunmasıyla muhasebede açık hesap şeklinde takip edilen ticari ilişkiler aynı hukuki sonuçları doğurmayabilir.
Evet. Hukuki koşulları oluşmuş ve muaccel hale gelmiş ticari alacaklar için genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatılabilir.
Bununla birlikte, borçlunun takibe itiraz etmesi ihtimaline karşı ticari ilişkinin ve alacak tutarının belgelerle ortaya konulması önem taşır.
Özellikle şu kayıtlar incelenmelidir:
Cari hesap mutabakatları ve bakiye teyitleri
Ticari defterler ve muhasebe kayıtları
E-fatura ve e-irsaliye kayıtları
Ödeme dekontları ve tahsilat makbuzları
Borç ikrarı veya ödeme taahhüdü içeren belgeler
Taraflar arasında düzenlenen sözleşmeler
Gaziantep ticari alacak avukatı desteğiyle yürütülen süreçlerde, borçlu şirketin hangi işlemler nedeniyle borçlandığı ve alacağın hangi tarihte muaccel olduğu somut deliller üzerinden değerlendirilmelidir.
İlamsız icra takibinde borçluların başvurabildiği hukuki yollardan biri, ödeme emrine itirazdır.
Borçlunun genel haciz yoluyla takipte süresi içerisinde itiraz etmesi, alacaklının haciz aşamasına doğrudan geçmesini engelleyebilir.
Ancak borçlunun itiraz etmesi, borcun gerçekte bulunmadığı anlamına gelmez.
İtirazın iptali davası, alacaklının icra takibine yapılan itirazın haksız olduğunu ileri sürerek itirazın iptalini ve takibin devamını talep ettiği davadır.
İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptali davası, kural olarak itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren 1 yıl içerisinde açılmalıdır. Bu sürenin geçirilmesi halinde genel hükümlere göre alacak davası açma imkânı, ilgili zamanaşımı ve diğer koşullara bağlı olarak devam edebilir.
Borçlunun itirazının haksız olduğunun tespit edilmesi halinde, kanuni koşulların gerçekleşmesi ve talep edilmesi üzerine icra inkâr tazminatına hükmedilebilir.
Bu tazminat, ilgili hüküm uyarınca esas alınan tutarın yüzde 20'sinden az olamaz. Bununla birlikte her haksız itirazda otomatik olarak tazminat verilmez. Özellikle alacağın likit olması ve diğer yasal koşullar değerlendirilir.
Ticari alacakların tahsilinde karşılaşılan önemli risklerden biri, borçlunun malvarlığını devretmesi veya tasarrufları nedeniyle ileride tahsilatın güçleşmesidir.
İcra ve İflas Kanunu'nun 257. maddesi kapsamında ihtiyati haciz, belirli koşulların gerçekleşmesi halinde alacaklının para alacağını güvence altına almak için başvurabileceği geçici hukuki koruma yöntemidir.
Kural olarak rehinle temin edilmemiş, vadesi gelmiş para alacakları bakımından ihtiyati haciz talep edilebilir. Vadesi gelmemiş borçlarda ise kanunda sayılan özel koşulların bulunması gerekir.
İhtiyati haciz kararı, mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır. Karar verilebilmesi için alacağın ve kanunen gerekli diğer hususların yaklaşık ispat ölçüsünde ortaya konulması gerekir.
Örneğin Gaziantep'te faaliyet gösteren bir şirketin, vadesi gelmiş yüksek tutarlı senet alacağı için yasal koşullar mevcutsa ihtiyati haciz talep etmesi gündeme gelebilir.
İhtiyati haciz kararı alındığında kararın uygulanması, gerekli teminat, takip veya dava açılması ve tamamlayıcı işlemler için öngörülen kısa kanuni süreler ayrıca dikkate alınmalıdır.
İcra takibinin kesinleşmesinin ardından alacaklı, kanuni koşullara uygun olarak borçlunun haczedilebilir malvarlığı değerlerine yönelik işlem yapılmasını isteyebilir.
Haciz uygulanabilecek malvarlığı unsurları arasında banka hesapları, motorlu taşıtlar, taşınmazlar, üçüncü kişilerdeki alacaklar ve haczi kanunen mümkün diğer haklar yer alabilir.
Ticari borçlular bakımından şirket adına kayıtlı malvarlığının araştırılması, üçüncü kişilerde bulunan alacakların değerlendirilmesi ve haczedilebilir varlıklar üzerinde işlem yapılması mümkündür.
Ancak şirketin tüzel kişiliği ile şirket ortaklarının kişisel malvarlığı birbirinden ayrıdır. Şirket borcu nedeniyle ortakların kişisel malvarlığına doğrudan başvurulabilmesi, şirket türüne ve özel sorumluluk hükümlerine bağlıdır.
Ayrıca her malvarlığı değeri sınırsız şekilde haczedilemez. İİK'deki haczedilmezlik hükümleri, hacizde tertip ve ölçülülük kuralları gözetilmelidir.
Haciz, borçluyu cezalandırmak için değil, hukuken tahsil edilebilir alacağın karşılanması amacıyla uygulanır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A maddesi gereğince, kapsamına giren ve konusu bir miktar para olan ticari alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.
Ancak arabuluculuk zorunluluğu ile doğrudan icra takibi başlatılması birbirine karıştırılmamalıdır.
Genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatılması için kural olarak önceden arabuluculuk sürecine başvurulması zorunlu değildir.
Bununla birlikte borçlu itiraz ettikten sonra açılacak davanın ticari dava niteliğinde olması ve TTK m. 5/A kapsamında kalması halinde dava şartı arabuluculuk gündeme gelir.
Arabuluculuk sürecinde tarafların ödeme planı, taksitlendirme, teminat veya uzlaşma koşullarını görüşmesi de mümkündür.
Gaziantep'in üretim ve ticaret yapısı dikkate alındığında özellikle Başpınar Organize Sanayi Bölgesi, KÜSGET ve diğer sanayi bölgelerinde faaliyet gösteren şirketlerin alacak yönetimi, işletmelerin mali istikrarı açısından önemli bir konudur.
Tekstil, halı, iplik, ambalaj, plastik, makine, gıda ve lojistik sektörlerinde tedarik ilişkilerinden doğan alacak uyuşmazlıkları; fatura, çek, senet ve sözleşme hükümlerinin birlikte değerlendirilmesini gerektirebilir.
Örneğin bir üretici şirketin satış bedeli karşılığında hem fatura düzenlemesi hem de çek alması durumunda, aynı alacağın birden fazla hukuki dayanağının bulunması mümkündür.
Bu gibi durumlarda alacağın mükerrer şekilde tahsil edilmemesi, çekin hangi amaçla verildiği, ödemelerin nasıl mahsup edildiği ve tarafların sorumluluklarının doğru tespit edilmesi gerekir.
Gaziantep merkezli işletmelerin Kahramanmaraş, Adana, Şanlıurfa, Kilis, Hatay, Osmaniye ve Mersin'deki ticari ilişkilerinden kaynaklanan alacaklarında da yetkili icra dairesi, yetkili mahkeme ve uygulanacak takip yolu somut ilişkiye göre değerlendirilmelidir.
|
İşlem |
Genel kural |
|---|---|
|
Genel haciz yoluyla takipte ödeme ve itiraz |
7 gün |
|
Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda ödeme |
10 gün |
|
Kambiyo takibinde borca veya imzaya itiraz |
5 gün |
|
İtirazın iptali davası açma |
İtirazın tebliğinden itibaren 1 yıl |
|
Bonoda düzenleyene karşı kambiyo alacağının zamanaşımı |
Vadeden itibaren 3 yıl |
|
Çekte hamilin başvuru haklarının zamanaşımı |
İbraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıl |
Tablodaki süreler temel kuralları göstermektedir. Tebligatın usulü, takip türü, taraf sıfatı, zamanaşımının kesilmesi veya durması ve özel kanun hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır.
Kambiyo senedi niteliğindeki bononun vadesi gelmişse, kanuni koşulların varlığı halinde yetkili icra dairesinde kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatılabilir. Senedin aslı ve takip belgeleriyle ilgili usul kuralları gözetilmelidir.
Hayır. Takibin başlatılması tek başına kesin haciz yapılabileceği anlamına gelmez. Ödeme emrinin tebliği, yasal süreler ve takip yoluna özgü koşullar değerlendirilmelidir.
Evet. Çekin kambiyo senedi niteliği ve takip hakkının koşulları mevcutsa kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapılabilir. Çekin süresinde ibraz edilip edilmediği ve başvuru hakları ayrıca incelenir.
Kural olarak zorunlu değildir. Bununla birlikte çekin geçerliliği, ibraz süreleri, sorumlu kişiler, icra takibi ve olası şikâyet süreçlerinin değerlendirilmesinde hukuki danışmanlık önem taşır.
Evet, genel haciz yoluyla ilamsız takip başlatılabilir. Ancak borçlunun itirazı halinde alacağın varlığı ve miktarı delillerle ispat edilmek zorunda kalınabilir.
Türk Ticaret Kanunu'nun 21/2. maddesinde öngörülen sekiz günlük faturaya itiraz süresi belirli ispat sonuçları doğurabilir. Ancak faturaya itiraz edilmemesi, her durumda sözleşme ilişkisinin, mal tesliminin veya borcun bütün unsurlarıyla kesin olarak kabul edildiği anlamına gelmez.
Kanuni koşulların oluşması halinde şirketin bankalarda bulunan haczedilebilir hak ve alacaklarına haciz uygulanabilir. İşlem, ilgili mevzuat ve somut dosyanın durumuna göre yürütülür.
Evet. İtirazın iptali davası veya gerekli koşulları taşıyan belgeler bakımından itirazın kaldırılması yoluna başvurulabilir. Dava açılması gereken hallerde arabuluculuk şartı da incelenmelidir.
Sabit bir tahsil süresi bulunmamaktadır. Borçlunun ödeme yapması, takibe itiraz edilmesi, haczedilebilir malvarlığı bulunması ve satış işlemlerinin tamamlanması sürenin değişmesine neden olur.
Borçlunun haczedilebilir malvarlığının bulunmaması, tahsilatı önemli ölçüde güçleştirebilir. Ancak sonradan malvarlığı edinilmesi, üçüncü kişilerden alacak doğması veya kanuni şartları bulunan diğer yolların değerlendirilmesi mümkün olabilir.
Evet. Yetki kuralları kapsamında Gaziantep dışındaki icra dairelerinde de takip yapılması mümkün olabilir. Yetkili icra dairesi, takip türü ve borç ilişkisinin özellikleri dikkate alınarak belirlenir.
Avukat ile müvekkil arasında kararlaştırılan ücret ile icra dosyasına yansıtılabilecek karşı vekâlet ücreti farklıdır. Karşı vekâlet ücreti ve takip masraflarının borçluya yükletilmesi yasal koşullara tabidir. Tahsilat gerçekleşmemesi halinde müvekkilin sözleşmesel yükümlülükleri de ayrıca değerlendirilmelidir.
Ödenmeyen ticari alacaklar yalnızca finansal sorun oluşturmaz. Tahsilatın gecikmesi, şirketlerin üretim faaliyetlerini, tedarikçi ödemelerini, personel giderlerini ve işletme sermayesini olumsuz etkileyebilir.
Bu nedenle alacağın doğduğu tarihten itibaren belgelerin düzenli tutulması, gerekli durumlarda borçlunun ödeme gücünün araştırılması, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin takip edilmesi ve uygun hukuki yöntemin belirlenmesi önemlidir.
Gaziantep'te icra takibi, senet alacağı tahsili, karşılıksız çek, ödenmeyen fatura, cari hesap uyuşmazlıkları ve ticari alacak davaları hakkında hukuki destek almak isteyen kişiler ve işletmeler, somut dosyalarını değerlendirmek üzere avukata başvurabilir.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olayda uygulanacak hukuki yol, süreler ve ispat koşulları farklılık gösterebilir.
 (1).png){kind=logo}
.png){kind=logo}
